پایگاه حفظ و نشر دفتر حضرت آیت الله خامنه ای

منوي اصلي وبلاگ

صفحه نخست پست الکترونیک آرشیو وبلاگ آر.اس.اس وبلاگ

مطالب تازه

برهنگی خانم ها، پوشیدگی آقایان بخش اطلاع‌رسانی کمیته حجاب و عفاف و ستاد اقامه نماز راه‌اندازی شد منشور "عفاف و اخلاق" وبلاگ‌نویسان نخستین کتابخانه تخصصی ازدواج و خانواده در گلپایگان افتتاح شد یکی از آرمان‌های شهدا حفظ عفاف و حجاب است فراخوان جشنواره بانوی کرامت در حوزه‌های علمیه خواهران اعلام شد حجاب و عفاف سرمایه معنوی بانوان برای رسیدن به کمال است بدحجابی ابزاری برای فروپاشی فرهنگ و تمدن است حجاب، زمینه‌ساز اصلی رشد فضایل اخلاقی در جامعه است معیارهای انتخاب همسر شایسته از دیدگاه مرحوم آیت‌‌الله سیدمهدی یثربی(ره) شجونی: پیرمرد 90 ساله از دیدن بی حجابها یه جوری می شود چه برسد به جوانان مسابقه وبلاگ نویسی " حجاب و عفاف " فیفا با حجاب بانوان موافقت کرد موضوع عفاف و حجاب به مجلس می‌رود یکی از دلایل بدپوششی دختران در جامعه فشارهای دوران تحصیل است حجاب این مقام سعودی جنجال آفرین شد+ عکس

آرشيو وبلاگ

اسفند ٩۱ شهریور ٩۱ امرداد ٩۱ تیر ٩۱ خرداد ٩۱ اردیبهشت ٩۱ فروردین ٩۱ اسفند ٩٠ بهمن ٩٠ دی ٩٠ آذر ٩٠ آبان ٩٠ مهر ٩٠ شهریور ٩٠ امرداد ٩٠ تیر ٩٠ خرداد ٩٠ اردیبهشت ٩٠ فروردین ٩٠ اسفند ۸٩ بهمن ۸٩ دی ۸٩ آذر ۸٩ آبان ۸٩ مهر ۸٩ شهریور ۸٩ امرداد ۸٩ تیر ۸٩ خرداد ۸٩ اردیبهشت ۸٩ فروردین ۸٩ اسفند ۸۸ بهمن ۸۸ دی ۸۸ آذر ۸۸ تیر ۸۸ فروردین ۸۸ مهر ۸٧ تیر ۸٧ خرداد ۸٧ فروردین ۸٧ اسفند ۸٦ بهمن ۸٦ دی ۸٦ آذر ۸٦

کتابخانه حجاب

کتاب مسئله حجاب استاد مطهري(دانلود)

کتاب مسئله حجاب استاد مطهري(مشاهده)

کتاب نظام حقوق زن در اسلام استاد مطهري(دانلود)

 کتاب نظام حقوق زن در اسلام استاد مطهري(مشاهده)

کتاب زن در آيينه جمال و جلال الهي(دانلود)

کتاب اخلاق جنسي استاد مطهري(دانلود)
کتاب اخلاق جنسي استاد مطهري(مشاهده)

کتاب انسان و ايمان استاد مطهري(دانلود)

کتاب انسان و ايمان استاد مطهري(مشاهده)
کتاب فطرت استاد مطهري(دانلود)
کتاب فطرت استاد مطهري(مشاهده)
کتاب مسئله شناخت استاد مطهري(دانلود)

کتاب مسئله شناخت استاد مطهري(مشاهده)

کتاب گفتار معنوي استاد مطهري(دانلود)

 

دوستان حجابی

 

 
 

صدف حجاب

وبلاگ تخصصی عفاف ،حجاب و ازدواج


 

سیمای حجاب در قرآن


 

نویسنده: سید احمد فقیهى
 

مقدمه
 

پوشش شانى از شؤون انسانى است، که عمرى به قدمت‏ خود انسان دارد. تا جایى‏که مطالعات مردم شناسانه قد مى‏دهد، تلبس، دست کم سه نیاز متفاوت ، حفاظت در مقابل سرما، گرما و برخى دیگر از عوارض طبیعى "نیاز طبیعى"، حفظ عفت "نیاز اجتماعى" و بالاخره آراستگى و زیبایى "نیاز روانى" را در عرض‏ هم تامین مى‏کرده است. نوع پوشش در هر جامعه ، علاوه برخصوصیات جغرافیایى و طبیعى، موفقیت جنسى، سنى، شغلى ‏و دیگر عوامل اقتصادى و اجتماعى تابعى از فرهنگ و جهان‏بینى حاکم برآن جامعه است. تن‏پوش یک جامعه بیش ازآنکه تبلور سلیقه ورزیها و تنوع طلب‏هاى بى‏حد و حصر انسانى ‏باشد، آئینه تمام‏نماى جهان‏بینى و ارزش‏هاى حاکم بر فرهنگ ‏یک جامعه است. البته نمى‏توان منکر شد که عوامل شناخته و ناشناخته دیگرى نیز همواره وجود دارد که افراد را به نقض ‏ارزش‏ها و عدم تمکین الگوهاى فرهنگى حاکم سوق مى‏دهد. اسلام به‏ عنوان یک مکتب جامع، ارزش‏هایى را متناسب با بینش‏هاى خود بر رفتارها و آداب فردى و اجتماعى دینداران، ازجمله پوشش آنها حاکم کرده و با توجه به ضرورتهاى طبیعى، اجتماعى و روانى معیارهایى را در کم و کیف لباس مدنظر قرارداده است که برخى واجب و برخى مستحب مى‏باشند. طبیعى‏است عینیت‏یابى این‏الگوها نیز همچون سایرین رهین علم وآگاهى به مطالبات دین و میزان دغدغه خاطر در اجراى فرامین‏الهى است. در این مقاله سعى ما برآن است تا در حد بضاعت‏ خود، دیدگاه اسلام را با استناد به آیات و روایاتى چند مطرح سازیم. امید آنکه مقبول اهل نظر افتد. قل ‏للمؤمنین یغضوا من ‏ابصارهم ویحفظوا فروجهم ذلک ازکى ‏لهم ‏ان‏الله ‏خبیر بما یصنعون و قل للمؤمنات یغضضن من ‏ابصارهن ویحفظن ‏فروجهن و لایبدین زینتهن الا لبعولتهن او آبائهن اوآباء بعولتهن او ابنائهن او ابناء بعولتهن او اخوانهن او بنى‏اخوانهن او بنى‏اخوانهن ‏اونسائهن او ماملکت ‏ایمانهن او التابعین غیراولى‏الاربة من‏الرجال او الطفل الذین لم ‏یظهروا على عورات النساء ولایضربن بارجلهن لیعلم ما یخفین من زینتهن و توبوا الى الله جمیعا ایه المؤمنون لعلکم تفلحون.(نور:30-31)
 

ترجمه آیات
 

اى پیامبر، به مردان باایمان بگو که نگاههاى خود را از زنان فروگیرند و فرجهاى خود را حفظ کنند (بپوشانند) این کار براى آنهاپاکیزه ‏تر است. به درستى‏ که خداوند به آنچه انجام مى‏دهند آگاه ‏است. و به زنان باایمان بگو که چشمان خود را از مردان فروگیرند و دامنهاى خود را حفظ کنند (بپوشانند) و زینتهاى خود را آشکار نکنند مگر آنچه که ضرورة ظاهر است و باید که گردن وسینه ‏هاى خود را با روسریهاى خود فرو بندند و زینتهاى خود را آشکار نکنند، مگر براى همسرانشان یا برادرانشان یا پسران‏ برادرانشان یا پسران خواهرانشان یا زنان آزاده یا کنیزان یا مردانى‏که تمایلى به زنان ندارند یا اطفالى که به عورت زنان آگاهى ‏ندراند. و زنها نباید پاهاى خود را چنان برزمین بکوبند که ‏زینتهاى مخفى آنها معلوم شود واى مؤمنان، به سوى خدا توبه ‏کنید شاید رستگار شوید.
 

تفسیر مفردات آیه
 

الغض: از نظر لغت، دومعناى عمده براى غض بیان شده ‏است، یکى نقصان و کم کردن و دیگرى بستن به چشم و هرکدام از این‏ دو معنا قابل تبیین به دو صورت مى‏باشد که میتوان در مجموع ، چهار معنا براى غض بیان کرد:
الغض: النقصان. (1)
1- کم کردن دید چشم، به این صورت که سر را به زیر بیندازد و یا صورت را برگرداند.
2- کم کردن، به معناى نگاه آنى کردن نه نگاه استقلالى.
الغض: اطیاق الجفن. (2)
1- بستن چشم به صورت کامل و نگاه نکردن.
2- بستن چشم به معناى انصراف و اعتنا نکردن.
باتوجه به متعلقهاى مختلفى که براى غض بصر مى‏توان‏گرفت و با توجه به این مطلب که استعمال لفظ در اکثر از معناى واحد در قرآن، صحیح باشد،هر کدام از چهار معناى غض با توجه به یکى‏از متعلقها مى‏تواند صحیح باشد; مثلا اگر متعلق را فروج بگیریم، معناى آن، بستن چشم به طورکامل مى‏باشد و اگر متعلق را زن‏ یا مرد بگیریم معناى آن،کم‏کردن دید یا آنى ‏نگاه ‏کردن مى‏باشد.
الخمار: روسرى و هرچیزى ‏که سر را بپوشاند (3) و از این‏که در آیه‏ کریمه دستور داده که زنها به وسیله خمار گردن وسینه‏هاى خودرا بپوشانند، معلوم مى‏شود که خمار، اضافه براین که سر و موهارا مى‏پوشاند اطراف آن، مقدارى اضافه دارد که بتوان به وسیله‏ آن گردن و سینه‏ ها را پوشاند و همان طور که از شان نزول آیه نیزاستفاده مى‏شود، اطراف آن را قبلا پشت‏ سر مى‏انداختند. پس‏ خمار پارچه ‏اى بزرگتر از روسرى مى‏باشد.
الفرج: به معناى شکاف است، اما در اضافه شدن به کلمه ‏اى ‏دیگر، معانى مختلفى دارد اگر به ضمیریا اسم انسان اضافه شودبه معناى محل مخصوص و یا کنایه از عورتین است (4) و (5)
عورة: هر چیزى را که انسان حیا دارد که آن را آشکار کند، عورة‏گویند (6) و اگر به ضمیر انسان اضافه شود معناى همان محل‏ مخصوص را دارد.
الزینه: چیزى که به وسیله آن زینت مى‏کنند. (مایترین به) (7) معناى لغوى زینت ‏یا روایاتى که زینت استثناء شده در آیه ‏کریمه را "انگشتر" معنا کرده سازگاراست اما با توجه به روایاتى‏که زینت استثنا شده را مقدارى از بدن، مثل"صورت و دست"تعبیر مى‏کند و با توجه به قول اکثر مفسرین که معناى زینت را"مواضع زینت" گرفته ‏اند، مى‏توان در معناى لغوى زینت توسعه‏ داد که هم شامل وسایل زینت‏ شود و هم شامل مواضع زینت که‏ مقدارى از بدن باشد. «الزینة تحسین الشى‏ء بغیره من لبسه او حلیة‏ او هیئة‏» (8)
الجیب: در اصل، طوقه و گشادى سرلباس است ولى براى‏گردن و سینه ، کنایه آورده مى‏شود (9) و در آیه کریمه هم که‏ جیوب به ضمیر نساء اضافه شده ‏است، معلوم مى‏شود که معناى‏آن، طوقه لباس نیست‏ بلکه منظور ، همان گردن زنان است که‏ همان محل طوقه لباس است.
الاربه: به معناى حاجت (10) و گاهى شدید منظور است. (11)
 

متعلق غض در آیه شریفه
 

1- چون متعلق ذکر نشده‏است ، ممکن است آن را مطلق آنچه که ‏نگاه کردن به آن حرام است ‏بگیریم; (12) چنانچه صاحب‏ مجمع‏البیان، تفسیر کرده‏اند «عما لایحل لهم النظر الیه‏». (13)
2- ممکن است ‏به قرینه جمله بعدى که حفظ فروج است، متعلق ‏غض را فروج بگیریم; چنانچه مرحوم، علامه طباطبایى‏ فرموده‏اند: «و على هذا یمکن‏ ان‏تقید اولى ‏الجملتین ‏بنابنتها و یکون‏ مدلول الاه هو التهى عن ‏النظر الى‏ الفروج ‏» (14) .
3- مى‏توان به قرینه‏ مقابله دو آیه که اولى خطاب به مردان و دومى خطاب به زنان‏است، متعلق غض را در آیه اول، زنان و در آیه دوم، مردان‏ بگیریم و از شان نزول آیه نیز این وجه بیشتر از دو وجه قبلى ‏استنباط مى‏شود.
 

شان نزول آیه
 

1- عن محمد بن یحى عن احمدبن محمد عن على‏بن الحکم عن‏ سیف ‏ابن عمیره عن سعدالاسکاف عن‏ابى‏جعفر علیه ‏السلام قال:«استقبل شاب من الانصار امراة بالمدینة وکان النساء ینقنعن خلف ‏آذانهن فنظر الیها و هن مقبله فلما جازت نظر الیها و دخل فى زقاق ‏قد سماه بین فلان فجعل ینظر خلقها و اعترض وجهه عظم فى الحائط او زجاجه فشق وجهه فلما مضت المراه نظر فاذا الدماء تسیل على توبه‏ و صدره فقال والله لاتین رسول‏الله صلى‏الله‏ علیه‏ وآله و لاخیره فهبط جبرئیل علیه‏السلام بهذه الایه «قل‏ للمؤمنین ‏یغضوا من ‏ابصارهم‏»». (15)
این شان نزول، احتمال سوم در متعلق غض راتایید مى‏کند; چون‏صحبتى ‏از فروج یاکل‏ محرمات نیست ‏بلکه مورد، زن و مرد است.
 

مساله ملازمه
 

قبل از ورود در بحث، مناسب است که ابتدا، مساله ملازمه‏اى را که در جریان بحث و استدلات، از آن گفتگو مى‏شود روشن کنیم. بین وجوب پوشش و نگاه، چهار صورت ملازمه، تصور مى‏شودکه بین دو مورد ، ملازمه ، عقلا و شرعا و عرفا ثابت است و بین ‏دو مورد، ملازمه‏اى نیست.
1- وجوب ستر و پوشش، ملازم است ‏با حرمت نگاه. در هر مورد و موضعى که امر به پوشش شده‏است، نگاه کردن به آن‏حرام است والا شرعا و عقلا و عرفا مناط و دلیلى براى وجوب‏ پوشش به ‏نظر نمى‏رسد و کاملا روشن است که مثلا زن باید بدن‏خود را بپوشاند اما آیا در منزل که هیچ فردى نیست ‏یا در حمام‏ نیز پوشاندن بدن واجب است‏یا خیر؟ پس معلوم مى‏شود که‏ وجوب پوشش، براى حفظ ‏از نگاه ‏است و معلوم‏ مى‏شود مواضعى‏که وجوب پوشش دارد حرمت نگاه هم دارد.
2- بین عدم وجوب پوشش و جواز نظر، ملازمه‏اى نیست; زیرا ممکن است ‏براى رفع حرج یا موارد دیگر، به عده‏اى ‏رخصت داده‏شده که مواضعى از بدن را نپوشانند ولى به دیگران ‏نیز اجازه نگاه داده نشده ‏است; مثل مقدارى از بدن مرد که‏ وجوب پوشش ندارد ولى نگاه کردن زن هم جایز نیست.
3- بین جواز نگاه و عدم وجوب پوشش، ملازمه هست; زیرا اگر نگاه کردن جایز است، پس معلوم مى‏شودکه پوشش، واجب نیست ، به همان بیان سابق.
4- بین عدم جواز نظر و وجوب پوشش ملازمه‏اى نیست. براى زن، نگاه به بدن مرد جایز نیست ولى براى مرد هم‏پوشاندن واجب نیست ، به همان بیان سابق.
در این دو آیه ، موضوعات ذیل، اهم مسائل طرح شده مى‏باشند.
1- مساله نگاه و به تعبیر قرآن ، غض بصر.
2- مساله ستر و پوشش و به تعبیر آیه، حفظ فروج.
3- مساله عدم جواز اطهار زینت ‏براى زنان به ضرب خمار.
4- استثناى مقدارى از بدن ، از حکم وجوب پوشش، به ‏تعبیر «الا ما ظهر منها».
5- استثناى افرادى که در مقابل آنها حکم الزامى پوشش از او براى زن، برداشته شده ‏است، به تعبیر«الا لبعوتهن...».
6- منع زنان از هرگونه عمل محرک و جلب کننده ، به تعبیر«و لا یضربن بارجلهن...».
 

مساله نگاه
 

اما در خصوص نگاه چند مساله دراین آیه، مورد بحث قرارگرفته‏است.
1- حرمت نظر و نگاه به فروج (عورتین)
2- حرمت نظر و نگاه مرد و زن اجنبى به یکدیگر
3- حرمت نظر و نگاه شهوانى مطلقا
4- جواز نظر و نگاه به دست و صورت زن اجنبى
1- حرمت نظر و نگاه به فروج
اولا، نگاه به عورتین، چه نگاه مرد به مرد یا مرد به زن یا بالعکس، تمام موارد حرام است. آیه کریمه مى ‏فرماید: «یغضوا من ابصارهم و یحفظوا فروجهم‏» به‏ دلیل روایت که مى ‏فرماید: منظور از حفظ فروج در این آیه، حفظ از نگاه است; یعنى باید بپوشانند و هر موضعى از بدن که واجب باشد پوشانده شود. مسلما نگاه به آن محل، حرام است; چون پوشاندن براى این‏است که دیده نشود، پس نگاه کردن به آن حرام است و همچنین‏ به دلیل مقابله بین غض یصر و حفظ فرج که اولا، نگاه مطرح ‏شده بعدا حفظ، معلوم مى‏شود که منظور از حفظ ، همان حفظ از نگاه است (16) و شاید کلام امام علیه‏السلام هم اشاره به همین ‏مقابله باشد.
استدلال قبل به آیه کریمه ، براى حرمت نگاه به عورتین از راه‏ ملازمه بین وجوب پوشش و حرمت نظر بود با توسل به جمله‏ حفظ فروج; اما خود جمله «یغضوا من ابصارهم یا بغضض من‏ ابصارهن‏» نیز دلالت ‏بر حرمت نظر به فروج (عورتین) دارد که ‏متعلق غض را به قرینه حفظ فروج که بلافاصله بعد از آن‏آمده‏ است‏ خود فروج بگیریم و معناى غض چشم، بستن باشد; پس آیه کریمه مى‏فرماید: (امر مى‏کند) که به عورتین نگاه نکنید.اما صرف نظر از آیه، حرمت نگاه به عورتین بین فقها و مسلمین‏اجماعى است و قابل تردید و تشکیک نیست.
2- حرمت نظر و نگاه زن و مرد اجنبى به یکدیگر
«قل للمؤمنین یغضوا من ابصارهم‏»
آیه اول، به قرینه آیه دوم و تقابل بین این دو آیه، خطاب به ‏مردان و متعلق خطاب زنان است; یعنى مردان چشمان خود را از زنان فرو گیرند و به آنها نگاه نکنند و همچنین «قل للمؤمنات‏» خطاب به زنان بوده و متعلق خطاب، مردان هستند; یعنى زنان ‏نیز به مردان نگاه نکنند و یا از این قسمت آیه، حرمت نگاه به ‏زنان یا بخشى از بدن آنها معلوم مى‏شود « و لا یبدین زینتهن‏» به‏زنان دستورداده شده که زینتهاى خود را بپوشانند وآشکار نکنند و منظور از زینت ، مواضع زینت است، چون که خود زینت، به‏ خودى خود ، حرمت آشکار کردن ندارد بلکه چون اظهار زینت ‏موجب اظهار موضع آن و بدن زن مى‏شود لذا آشکار کردن آن‏ حرام‏ است. (17) بعضى، وجوب پوشش دارد و به بیانى که گذشت ‏هر موضعى که پوشش آن واجب باشد نگاه به آن حرام است.
3- حرمت نظر و نگاه شهوانى
«قل للمؤمنین یغضوا من‏ابصارهم ... و قل للمؤمنات یغضضن‏» متعلق ‏غض در آیه، هرکدام از زن و مرد است. و معناى غض بصر، بستن چشم و ترک نظر نیست ‏بلکه کنایه است از ترک استمتاع‏ هرکدام از زن و مرد از دیگرى، مگر از زوج و زوجه و مملوکه. پس استمتاع و لذت بردن هرکدام از زن و مرد از دیگرى جز در آن‏دومورد، حرام است. حال اگر نگاه در موردى که اصل آن جایز است همراه شد با نوعى استمتاع ولذت و شهوت، همان چیزى‏است که آیه از آن نهى مى‏کند. مرحوم، آیت الله خویى -رحمة‏الله علیه - مى‏فرمایند: «فانها الایه تدل على لزوم کف النظرالذى هو بعمنى الانصراف عن الشى تماما فتدل على حرمة جمیع ‏انواع الاستمتاع من المراة. ماعدا المملوکه والزوجه، و علیه فاذا ثبت من‏الخارج جواز النظر الى بعض اعضاء المراة علم ان المراد من ذلک انماهوالنظر البحت لاالمشوب ینوع من الاستمتاع والتلذذ» (18)
6- جواز نظر و نگاه به صورت و دست ‏بدون شهوت
«لاییدین زینتهن الا ماظهر منها». براى حرمت نظر به زن اجنبه ، به‏ این قسمت از آیه کریمه استدلال شد که مى‏فرماید: «لا یبدین‏ زینتهن‏» ولى این بخش نیز استثنایى دارد «الا ماظهر» مگر آنچه که ‏ظاهر است. در باره این استثناء و اقوال مختلفى که ذیل آن بیان ‏شده‏ است ان شاءالله، در مساله پوشش وجه و کفین ، به صورت‏مفصل بحث‏خواهد شد اما مختصرا باید گفت که از «لایبدین‏»که‏ آشکار نکنند و بپوشانند، مقدارى استثناء شده که «الا ماظهر منها»است و منظور از «الاماظهر» به ضمیمه روایات، صورت و دستها است در نتیجه صورت و دست از حرمت نظر به اجنبیه استثناء شده‏است، البته فقها; دراین مساله، سه قول دارند:
1- جواز نظر به وجه کفین ، بدون شهوت 2- عدم جواز، مطلقا 3- تفصیل بین دفعه اول که جایز است و دفعه بعدى که‏ حرام است.
 

مساله پوشش
 

در مساله پوشش نیز دو مساله، قابل بررسى است که آیه کریمه، آن را بیان نموده است: یکى مساله پوشش فروج که بین زن و مرد، یکسان است و دیگرى مساله پوشش بقیه بدن، که احکامى‏ مخصوص به زنان بیان شده‏است.
 

مساله پوشش فروج
 

مساله پوشش فروج، در این آیه کریمه براى مردان و زنان یکسان بیان شده‏است «یحفظوا فروجهم‏» خطاب به مردان و «یحفظن‏ فروجهن‏» خطاب به زنان. معلوم مى‏شود که این حد از پوشش‏که مربوط به فروج‏است ‏بین زنان و مردان مشترک ‏است و تفاوتى ‏بین آنها نیست اما خود آیه، اولا، به وسیله «بحفظوا» دلالت‏ برالزام دارد، یا این که به صورت خبر آمده‏است که تاکید بیشترى ‏بر امر دارد و یا این که لام امر، محذوف است‏ یا جواب مشروط مقدر (19) ولى در هر صورت شکى نیست که دلالت ‏بر الزام دارد. و ثانیا: کلمه حفظ در این آیه کریمه، به معناى پوشاندن فروج ‏است، به دو دلیل:
1- به قرینه صدر آیه که مساله غض بصر را مطرح مى‏کند و بعدا مساله حفظ فروج را ، معلوم مى‏شود که در مقابل نگاه ‏نکردن دستور به پوشاندن مى‏دهند. (20)
2- از امام صادق علیه‏السلام ذیل همین آیه، نقل شده ‏است‏که فرمودند: هر آیه‏اى که در قرآن درباره حفظ فرج آمده‏است، منظور حفظ از زناست مگر این آیه که منظور، حفظ از نگاه است‏که همان پوشش است. «... کل شى فى القرآن من حفظ الفرج فهو من‏الزنا الا هذه الایه فهو من النظر»روایات زیادى نیز دلالت ‏بر وجوب پوشش عورة، در باب ‏آداب حمام (21) دارد. اضافه بر این که سیره عملى قطعى، بر پوشش عوره، موجود بوده و هست.
 

مساله پوشش مخصوص زنان
 

« و لایبدین زینتهن ‏» در این آیه، تا این جمله، احکام براى مردان و زنان یکسان بیان شده‏است و از اینجا به بعد، احکامى مخصوص ‏به زنان است و معلوم مى‏شود که زنان، در مساله پوشش ‏احکامى بیشتر از مردان دارند.
اولا، زن باید تمام بدن خود را اضافه بر عورتین بپوشاند واین مساله، بین مسلمین متفق علیه است (22) و آیه کریمه نیز دلالت‏ براین مطلب دارد:
1- «یحقطن فروجهن‏» فرج در آیه ، اشاره به همان عورتین‏است و در مورد زنها چندین روایت وارد شده‏ است مبنى براین‏که تمام بدن زن عورة است و در نتیجه، باید پوشانده شود; مثل‏«المراة کلها عوره‏»، قال علیه‏السلام: «انماالنساء عى و عورة‏». (23)
2- «و لا یبدین ‏زینتهن‏» منظور از زینت، مواضع زینت ‏است;یعنى بدن را باید بپوشانند و فروج هم که وجوب پوشش آن، قبلا بیان شد.
3- «ولایضربن بخمرهن على جبوبهن‏» ظاهر آیه کریمه، این‏است که زنها بدن را مى‏پوشاندند ولى مقدارى از گردن آنها بازبود که این را هم مى‏فرماید: بپوشانند.
ضمنا آیه «قواعد» (24) مى‏گوید که زنان سالخورده مى‏توانند مقدارى از پوشش خود را کنار بگذارند. معلوم مى‏شود که زنان‏ دیگر باید تمام بدن خود را بپوشانند. و همچنین آیه‏«جلباب‏» (25) ظهور واضحى در وجوب پوشش کل ‏بدن دارد; چون‏که جلباب جامه‏اى تقریبا سراسرى است که کل بدن را مى‏گیرد، البته توضیح کامل آیه قواعد و جلباب ان شاالله بعدا مى‏آید.
مرحوم، آیه‏الله حکیم - رضوان‏الله علیه - مى‏فرمایند:
«یحب سترالمراة تمام بدنها اجماعا بل ضرورة من الدین و یشیرالیه‏ قوله تعالى "ولیضربن یخمرهن على جبوبهن ولایبدین زینتهن ‏الا لیعولتهن ..." و قوله تعالى " والقواعد من النساء" وصحیح الفضیل وصیحیح البزنطى (26) وماورد فى حرمة النظر الى الاجنبیه نباء على‏الملازمه بین حرمة النظر و وجوب الستر المفروغ عنها فى ظاهرالنص و الفتوى‏». (27)
 

مقدار استثنا از مساله وجوب ستر
 

در مساله وجوب ستر در این آیه کریمه، دو استثنا واقع شده‏است: یکى استثناء مقدارى از ستر و دیگرى مقدارى از مردان یازنان که حکم الزامى پوشش در مقابل آنها برداشته شده‏است. اما مقدار استثناء از خود پوشش «الا ما ظهرمنها» براى روشن شدن ‏معناى این بخش از آیه کریمه قبلا باید چند نکته را بیان کنیم:
1- منظور از زینت در آیه، خود زینت نیست; چون که ‏مسلما خود زینت ‏به خودى خود، حکم وجوب پوشش ندارد وآشکار کردن آن هم اشکالى ندارد (28) بلکه منظور، مواضع زینت ‏است که لازمه پوشاندن زینت ، پوشاندن بدن و لازمه آشکارکردن آن، آشکار کردن بدن است.
2- استثناء «الا ما ظهر منها» متصل است نه منقطع; زیرا که ‏اولا، اصل در استثناء، متصل بودن است و منقطع بودن، احتیاج ‏به قرینه دارد که در این‏جا قرینه‏اى وجود ندارد.
مگر این که قول ابن مسعود را درتفسیر"الا ما ظهر"بگیریم که ‏مى‏گوید: منظور لباس رویى است. دراین صورت استثنا منقطع‏ مى‏شود. ولى قول ‏ابن مسعود هم اولا"با قول‏ابن عباس و سایرین‏ که تفسیر کرده‏اند به صورت و دست معارض است اضافه براین‏که از ظاهر آیه هم چنین بر مى‏آید که مقدارى از بدن که قابل ‏پوشاندن است مى‏خواهد استثناء کند. و ثانیا، ضمیر «منها» که به‏ زینت ، برمى‏گردد، علامت این است که مستثنى از جنس‏مستثنى منه است و استثناء متصل است و ثالثا، این که لباس رالازم نیست‏ بپوشانید، مثل کلام لغوى مى‏ماند; چون لباس، خودش براى پوشش است و اگر لباس را هم‏ بنا باشد بپوشانند اولا دور لازم مى‏آید و ثانیا کسى چنین چیزى را نمى‏گوید.
3- حال که زینت مواضع زینت‏ یعنى بدن شد و استثنا هم ‏متصل شد مقدار استثنا شده از بدن چه مواضعى است؟
کاملا مشخص است که اگر زنى در مقام پوشش بدن خود باشد و تمام بدن را بپوشاند تنها صورت و دست است که خود به خود ظاهر مى‏ماند، البته مى‏تواند این دو موضع را نیز بپوشاند اما اگر نخواهیم که عسر و حرج و زحمت زیادى بر او تحمیل کنیم، صورت و دست او باز مى‏ماند و منظور «الا ما ظهر منها» هم به ‏قرینه روایات، همین دو موضع یعنى صورت و دست است.
 

چند نمونه از روایات
 

1- روایة ابى‏الجارورد «الا ما ظهر منها» فهى الثیاب و الکحل والخاتم و خضاب الکف و السوار (29)
2- صحیحه زراره «الا ماظهر منها» قال الکحل والخاتم (30)
3- ابى صیر ... «الا ما ظهر منها» قال الخاتم والمسکه (31) و قول ابن عباس ... رفعه الوجه و باطن الکف (32) و قول مرحوم‏ شیخ طوسى – رحمة ‏الله ‏علیه - اجمعوا ان الوجه والکفان لیسابعورة الجواز اظهارها فى الصلاة (33) و قول و مرحوم علامه طباطبایى - رحمهماالله - (35) البته قابل تذکر است که در روایات، سرمه چشم کنایه از صورت، و النگو کنایه از دست است که مواضع این زینتها هستند. در نتیجه آیه کریمه از مقدار پوشش لازم ، وجه و کفین را استنتاء کرده‏است. علاوه براین که این بخش از آیه نیز دلالت ‏برعدم لزوم پوشش وجه وکفین دارد: « ولیضربن‏ بخمرهن ‏على جیوبهن‏» باید به وسیله روسرى خود ، گردن و سینه‏هاى خود را بپوشانند. آیه کریمه، در مقام بیان حد و کیفیت پوشش زنان‏است و ابتدا ، حفظ فروج و بعد ، آشکار نکردن مواضع زینت را بیان نموده‏است. تنها موضعى که باقى مانده و ممکن است که‏ گمان شود که جزو استثنا «الا ما ظهر منها» مى‏باشد، گردن و سینه‏ها است که دستور مى‏دهد این موضع را نیز بپوشانند اگرصورت و دست هم که بیشتر از گریبان آشکار است و بیشتر مورد توهم استثنا «الا ماظهر منها» مى‏باشد لازم بود پوشانده ‏شود، باید آیه کریمه آن را بیان مى‏کرد.
مرحوم، آیت الله حکیم - رحمة‏الله علیه - مى‏فرمایند:
«ولایضربن بخمرهن على جیوبهن‏» مشعر باختصاص الحکم ‏بالجیوب فلا یعم الوجوده. (36)
مرحوم، علامه طباطبایى - رحمة‏الله‏علیه - مى‏فرمایند: (37) «... ولیلقین باطراف مقانعین صدورهن لیسترتها بها».
مرحوم، طبرسى - رحمه‏الله‏علیه - مى‏فرمایند: «امرن بالقاء المقاتع‏ على صدورهن تعطیه لنحورهن ... قال ابن عباس: تغطى شعرها وصدرها و ترائبها و سوالفها» (38)
 

مساله پوشش وجه و کفین
 

دراین باره، میان فقها و مفسرین، اختلاف نظر است. عده‏اى قائل ‏به وجوب پوشش صورت و دستها و در مقابل، عده‏اى قائل‏به عدم ‏وجوب پوشش شده‏اند. علاوه براین که همه قائل شده‏اند که‏ پوشاندن آن بهتر است. اما هرکدام براى نظریه خود، ادله‏اى از آیات و روایات بیان کرده‏اند که جهت تکمیل‏ بحث ارائه مى‏شود.
ابتدا ادله قائلین به وجوب پوشش را بیان مى‏کنیم همراه با جوابى براى هرکدام و بعد، ادله قائلین به عدم وجوب پوشش.
 

ادله وجوب پوشش وجه و کفین
 

دلیل اول: 1- اطلاق آیه غض «یغضوا من ابصارهم‏» مى‏فرماید چشم فرو گیرید و نگاه نکنید. این کلام، اطلاق دارد ودر نتیجه، همه جاى بدن را مى‏گیرد از جمله ، وجه و کفین را. بعد مى‏فرمایند: باالملازمه هر جایى از بدن را که نباید نگاه کرد زن ‏لازم است ‏بپوشاند از جمله ، وجه و کفین را.
جواب دلیل اول: اولا، آیه اطلاق ندارد و حذف متعلق هم‏دلیل بر اطلاق نمى‏شود; چون متعلق معلوم بوده و حذف‏ شده‏ است وجود کلمه «من‏» شاهد بر عدم عمومیت در متعلق‏است;چون تبعیضیه ‏است. مرحوم آیة‏الله حکیم(ره) مى‏فرمایند:« والامر بالغض لاعموم فى متعلقه و حذفه لا یقتضیه اذ حمله على‏العموم لکل شى‏ء ممتنع و لا سیما بملاحظه التعبیر بقوله تعالى"من‏ابصارهم" فان کلمه من ظاهره فى التبعیض والظاهر کونه بلحاظ‏المتعلق و تقدیر کل شى من بدن المراة لا قرینة علیه بل‏المناسب‏ جدا بقرینة ما بعده ان یکون متعلقه الفروج‏» (39) و مرحوم، علامه‏ طباطبایى - رحمة‏الله‏علیه - نیز متعلق را فروج گرفته‏اند: «ویکون‏ مدلول الایه هوالنهى عن النظر الى الفروج‏» (40) ثانیا: هیچ ملازمه‏اى ‏بین حرمت نگاه و وجوب پوشاندن نیست. همان‏طورى که‏ عده‏اى از فقهاء فرموده‏اند، نگاه زن به بدن مرد حرام است ولى‏ براى مرد پوشاندن واجب نیست.
دلیل دوم: «لایبدین زینتهن الاماظهر منها» مى‏فرمایند: اطلاق‏«لایبدین زینتهن‏» وجه و کفین را نیز مى‏گیرد که جزو زینتهایى ‏است که نباید آشکار شوند و مى‏گویند: منظور از استثناى‏« الا ما ظهر منها » هم، بدن نیست، بلکه منظور، لباس است; کما این‏که ابن مسعود گفته است.
جواب: اولا، با وجود استثناى «الا ما ظهر منها» بلافاصله بعد از «لایبدین‏» اطلاقى منعقد نمى‏شود. ثانیا، قول ابن مسعود معارض است ‏با قول ابن عباس و دیگران. ثالثا: لازمه قول ابن‏مسعود ، منقطع بودن استثناء و لغویت آن است; زیرا اگر بگوید: لباس را لازم نیست ‏بپوشانید، کلامى لغو است; چون قابل‏ پوشاندن نبوده و دور لازم مى‏آید. رابعا: روایات زیادى داریم‏ مبنى براین‏ که منظور از استثناء وجه و کفین است که روایات ‏بعدا مى‏آید.
دلیل سوم: «لایبدین زینتهن الا لبعولتهن ....» مرحوم، آیة‏الله‏خویى - رضوان‏الله‏علیه - براى اثبات وجوب پوشش وجه و کفین، به این قسمت از آیه، استدلال کرده‏اند و فرموده‏اند:«هرچند از قسمت اول آیه، که استثناء «الا ما ظهر» دارد، وجوب‏ پوشش کل بدن، غیر از وجه و کفین و عدم وجوب پوشش وجه‏ و کفین استفاده مى‏شود، ولى قسمت قبل، در مقام بیان حکم‏ظاهر شدن قسمتى از بدن است نه بیان حکم اظهار بدن براى‏دیگران و حکم اظهار بدن براى دیگران را قسمت دوم، یعنى‏«لایبدین زینتهن الا لبعولتهن‏» بیان مى‏کند که مطلقا بدون هیچ‏استثنایى آیه کریمه مى‏فرماید: جز براى شوهر... بدن را آشکارنکند. در نتیجه، در مقام اظهار براى دیگران، هیچ موضعى از بدن‏ استثناء نشده‏است و فقط بعضى از افراد استثناء شده‏اند. پس تمام‏ بدن حتى وجه و کفین، در مقابل مردان باید پوشیده باشد. و این‏که قسمت اول که همراه ‏استثنا است فقط حکم ظهور فى حد نفسه ‏را بیان مى‏کند و قسمت دوم، حکم اظهار براى دیگران را مى‏فرماید: فعل"بداء"اگر متعلق آن بدون "لام" بیاید معناى‏آشکار نکردن در مقابل پوشاندن دارد و اگر متعلق آن همراه "لام"باشد معناى پوشاندن در مقابل ارائه به دیگران دارد لذا قسمت ‏اول، معناى ظهور فى نفسه و قسمت دوم، معناى اظهار براى ‏دیگران را دارد.
«البداء بمعنى ‏المظهورکما فى قوله تعالى"بدت لهما سؤاتهما"و الابداء بمعنى الاظهار فاذا کان متعلقا شى و لم یکن متعدیا یا للام یکون ‏فى مقابل الستر واذا کان متعلقا باللام کان فى مقابل الاخفاء بمعنى‏الارائه و الاعلام و من هنا یظهر من آلایه الکریمه فان قوله عز وجل اولا « و لا بیدین زینتهن الا ما ظهر منها» انما یعبد وجوب ستر البدن الذى هو موضع الزینه و حرمة کشفه ماعدا الوجه والکفین فى حین ان قوله ثانیا « و لا یبدین زینتهن الا لبعوتهن‏» یفید حرمة اظهار بدنها وجعل الغیر مطلعا علیه واراءته مطلقا من دون فرق بین الوجه والیدین (41)
بعدا ایشان روایاتى را که وجه و کفین را استثناء کرده توجیه‏ مى‏کنند و تطبیق مى‏دهند بر نظر خودشان، مى‏فرمایند: روایاتى‏که وجه کفین را استثناء کرده مربوط به همان قسمت اول آیه‏ است که خود آیه ‏استنثا دارد و روایاتى که وجوب پوشش وجه وکفین رابیان مى‏کند. (42) مربوط به قسمت دوم آیه‏ است.«فان هذه‏الایه تصدى ‏لبیان حکمین، حکم‏ الظهور فى نفسه عند احتمال وجود ناظر محترم و حکم ‏الاظهار للغیر عندالقطع بوجود ناظر محترم والذى یطهران‏ الروایات الوارده فى تفسیر هذه الایه الکریمه تؤکد ماذکرناه‏ من ‏التفصیل ‏فان‏ بعضها نسال‏ عن ‏القسم ‏الاول و بعضها عن ‏القسم ‏الثانى‏». (43)
جواب: اساس استدلال ایشان براین است که معناى فعل‏«لایبدین‏» با آوردن و یا نیاوردن "لام" تغییر مى‏کند در صورتى که ‏در مقام استعمال، غیر از آن ممکن نیست; چون که آیه، اولا، مى‏خواهد مقدارى از بدن را که حکم وجوبى پوشش دارد ومقدارى که حکم وجوب پوشش ندارد بیان کند و در مقام ‏تعرض به افراد دیگر نیست، لذا متعلق را همراه با "لام" نیاورد و ثانیا، مى‏خواهد حکم زن در مقابل دیگران را بیان کند، پس‏ مجبور است متعلق را همراه "لام" بیاورد. اما این که معناى فعل‏تغییر پیدا مى‏کند صرف استظهار است ودلیلى ندارد. لغوى هم‏این را نگفته‏است. ثالثا، حکم ظهور فى حد نفسه یا احتمال ‏وجود ناظر محترم یعنى چه؟ اگر ناظر نیست که اصلا حکم ‏پوشش هم نیست و در صورت احتمال اگر احتمال عقلانى وقوى است که مثل وجود ناظر است و حق ندارد خود را برهنه‏کند واگر احتمال غیر عقلانى و ضعیف است مثل عدم وجود ناظر است، پس دراین صورت، با معناى ایشان هیچ موردى ‏براى قسمت اول آیه باقى نمى‏ماند. رابعا، توجیه روایات ‏قرینه‏اى ندارد و صرف احتمال است.
 

پی نوشت :
 

1- طبرسى، مجمع البیان، (طهران:العملیة‏اسلامیه، 1383 ق)، ص 137;فیروزآبادى، قاموس‏المحى، (بى‏جا: موسسه‏الرسالة، 1407ه)، چ دوم،
2- الزبیدى،تاج‏العروس،(بیروت:دارمکتبة‏الحیاة،);آلوسى، روح‏المعانى،(بیروت: داراحیاءالتراث‏العربى،)،ج 18، ص 138
3- فیروزآبادى،پیشین;جوهرى،الصحاح،(بیروت:دارالعلم‏الهلایین،); راغب اصفهانى،مفردات راغب،(بیروت: دارالمعرفة،)
4- احمدبن‏فارس، مقایس اللغه،(مصر: شرکت‏مکتبه، 1392 ق)،چ دوم،اصل یدل على‏تقنح فى‏الشى و من ذلک الفرجه
5- مفردات راغب،پیشین
 

منبع:معرفت شماره 7
 

نوشته شده در ۱۳۸۸/۱/٢٩ساعت ٧:٠٧ ‎ب.ظ توسط سید جعفر فاطمی نوش آبادی | پيام هاي شما ()

حجاب زینت آفرینش

 

درباره وبلاگ


مدیر دبستان - خبرنگار افتخاری خبرگزاری قرآنی ایران (ایکنا)-وبلاگ نویس مذهبی این وبلاگ به طور اختصاصی به موضوع ازدواج ،حجاب وعفاف می پردازد. منتظر نظرات ارزشمند شما کاربران عزیز هستیم.
پروفایل مدیر وبلاگ

موضوعات

حجاب [۳۳٧] ازدواج [۱٧۸] عفاف [۱٧٥] پوشش [۱۳٩] زن [۱٠٦] زنان [٩٤] همایش حجاب [٦٢] جوانان [٤٩] عکس [۳۸] ازدواج در روایات [۳٦] بدحجابی [۳٤] قرآن [۳٢] چادر [٢۸] زوج موفق [٢۸] محجبه [٢۳] حجاب و قرآن [٢۳] مقام معظم رهبری [٢٢] کتاب [۱٧] امنیت [۱٤] نرم افزار حجاب [۱٤] محبت [۱٢] جشنواره وبلاگ‌نویسی [۱٢] کتاب حجاب [۱٢] امام خمینی [۱٠] نامحرم [٩] ازدواج در ادیان و مذاهب [٩] کلیپ حجاب [۸] حجاب در ادیان [۸] سایت حجاب [۸] غرب [۸] ممنوع [٧] مصر [٧] حجاب و حضرت فاطمه(ع) [٧] حیا [٧] نرم افزار [٦] همسرداری [٥] مبارزه با بد حجابی [٥] حجاب و رسانه [٤] کریمه اهل بیت(س) [٤] شعر حجاب [٤] خودباختگی [٤] ولایت [٤] تبیان [٤] شهادت [٤] مهریه [۳] غیرت [۳] فیفا [۳] حجاب شهید [۳] حجاب شهید حجاب [۳] امر به معروف و نهی از منکر [۳] کتب ومجلات زنان [۳] نمایشگاه حجاب [۳] کتب ومجلات حجاب [۳] فلسفه ازدواج [۳] فلش کارت حجاب [۳] سال 90 سال جهاد اقتصادی [٢] ابعاد عفاف [٢] حجاب ورهبری [٢] زن در نگاه عارفان [٢] عفاف و حجاب در کربلا [٢] حجاب در روایات [٢] عفاف درنگاه [٢] شهید [٢] دانلود [٢] رادیو [٢] فیلم [۱] ترکیه [۱] ضرب المثل [۱] طرح امنیت اجتماعی [۱] حضرت زهرا(س) [۱] فلسفه حجاب [۱] احمدی نژاد [۱] بانوی کرامت [۱] مراسم ازدواج [۱] مدیران زن [۱] زینب(س) [۱] طنز ازدواج [۱] حدیث حجاب [۱] حجاب حضرت زهرا [۱] اسلام وحجاب [۱] پیشینه حجاب [۱] حجاب در ملل [۱] مجله : پیام زن [۱] آسیب های خانواده [۱] شعر وزن [۱] تولید ملی [۱] مراجع و قرآن [۱] مراجع وحجاب [۱] حوزه‌های علمیه خواهران [۱] نرم افزار ازدواج [۱] پادکست حجاب [۱] وصایای شهدا [۱] wwwwhcir [۱]
سایتهای تخص

- پايگاه اطلاع‌رساني حجاب شيعه  

 زن در قرآن و روايت، زنان برتر، حقوق زنان، احکام بانوان، ازدواج، مجله زن و ...
زبان: فارسي
نشاني : http://www.hejab-shia.com/ 

مجمع جهاني تقريب مذاهب اسلامي

آشنايي با مجمع، کنفرانس‌هاي بين‌المللي وحدت اسلامي، تازه‌هاي اخبار، انتشارات و ...
زبان: فارسي، عربي، انگليسي، اردو
نشاني : http://www.taghrib.ir/

صبح (دفاع مقدس)

شهداء، روزهاي ماندگار، آلبوم، کاريکاتور جنگ، هنرمندان دفاع مقدس و آثار دفاع مقدس. 
زبان: فارسي
نشاني :  http://www.sobh.org/ 

مؤسسه آموزشي و پژوهشي

 امام خميني(ره)

معرفي مؤسسه، رشته‌هاي تحصيلي، کتابخانه، انتشارات، نشريات و ...
زبان: فارسي، عربي، انگليسي
نشاني : http://www.qabas.net/

http://www.qabas.org/ 

حوزه علميه خواهران قم (جامعه الزهرا)

پاسخ به سؤالات، تازه‌هاي اخبار، نوارخانه، پايان‌نامه‌ها، پژوهش‌هاي برتر و ...
زبان : فارسى
نشاني :

http://www.j-alzahra.org/

نهاد نمايندگي مقام معظم

 رهبري در دانشگاهها 

شامل قرآن و عترت، دين پژوهي، علماء و مراجع، پرتو ولايت، اخبار دانشگاهي، پرسش و پاسخ دانشجويي و ...

زبان: فارسي

نشاني :http://www.nahad.net/ 

دبيرخانه شوراي عالي انقلاب فرهنگي

معرفي شورا، دبيرخانه، مصوبات، پژوهش‌هاي فرهنگي، نهادهاي فرهنگي

زبان: فارسي
نشاني : http://www.iranculture.org/

- مرکز مطالعات و پژوهش‌هاي

 فرهنگي حوزه علميه قم

شامل پرسش و پاسخ، علماء، انقلاب اسلامي، حديث، سخنراني و ...

زبان: فارسي
نشاني :  http://www.andisheqom.com/

معاونت پژوهشي دفتر تبليغات

 اسلامي حوزه علميه قم

شامل بيانات مقام معظم رهبري، متن مجلات وابسته به دفتر تبليغات، ارائه مقالات، اخبار جهان اسلام و اخبار داخلي
زبان: فارسي
نشاني : http://www.shareh.com/ 

شبکه اطلاع رساني رشد

 وابسته به سازمان پژوهش و برنامه ريزي آموزشي دفتر تکنولوژي آموزشي وزارت آموزش و پرورش

زبان : فارسي

نشاني :  http://www.roshd.ir/ 

- مؤسسه شهيد آويني

زندگي نامه ، مقالات ، نگارخانه ، کتابخانه ، حرف دل ، روزشمار دفاع مقدس ، صوت و تصوير ...

زبان : فارسي ، انگليسي

نشاني :  http://www.aviny.com/ 

-  سبکبالان

شامل بخش هاي مشهد الشهداء ، کلام ماندگار ، کلام نور ، در مکتب روح الله ، در پرتوي رهبري و ...

زبان : فارسي
نشاني :  http://www.sabokbalan.com/

-  مدرسه علميه نرجس ( سلام الله عليها )

گلچيني از مباحث قرآني ، تفسير ، شرح خطبه حضرت زهرا ( سلام االله عليها ) ، عقايد ، عترت ، احکام و ...
زبان : فارسي
نشاني :  http://www.m-narjes.org/

ستاد اقامه نماز

 مجموعه گزارشات مراکز مختلف در مورد اقدامات و پروژه‌هاي نماز و همچنين مجموعه پيام‌هاي مقام معظم رهبري به اجلاس‌هاي سراسري نماز
زبان : فارسي
نشاني :  http://www.setadenamaz.ir/ 

رمضان

نشاني :www.ramazan.ir

- فرهنگ دفاع مقدس ( حماسه )

 شامل : اخبار  ، آثار هنري ، تصاوير مستند ، سمعي و بصري ، کتابشناسي ، خاطرا مصور ، آثار مکتوب و ...

زبان : فارسي
نشاني :http://www.hemaseh.com/  

-  دفتر مطالعات و تحقيقات زنان 

شامل :  نمايه مطبوعات ، نشريه حورا ، کتابهاي دفتر و مقالات زن پژوهي
زبان : فارسي
نشاني :http://www.womenrc.com/

- پايگاه خبر گزاري زنان ايران 

 شامل : عناوين خبري مربوط به زنان ( بين المللي ، اجتماعي ، فرهنگي و هنري ، سياسي ، علمي و آي تي و ...)
زبان : فارسي
نشاني :http://www.iwna.ir/ 

- مديريت حوزه هاي علميه خواهران 

شامل : دروس حوزه ، مقالات ، اخبار ، آثار قلمي بانوان ، بانک اطلاعات ، اخبار اختصاصي زنان و ...

زبان : فارسي

نشاني :  http://www.womenhc.com/

- پايگاه فرهنگ دفاع مقدس ( ساجد )

شامل : اخبار ، بخش هنري ، بخش مکتوب ، يادواره شهداء ، پرسش و پاسخ ، تفحص ، تالار گفتمان و ...

زبان : فارسي
نشاني : http://www.sajed.ir/ 

-  بعثه مقام معظم رهبري

 شامل :حج در قرآن و روايات ، مناسک حج ، کتابخانه حج ، آموزش مناسک حج ، نجوم اسلام
زبان : فارسي ، عربي ، انگليسي ، فرانسه ، اردو و ...
نشاني : http://www.hajj.ir/

 ,http://www.hadj.ir/

- پايگاه الحج

 شامل :حج در قرآن ، حج از کلام اهل بيت ، حج در حديث ، مناسک حج و ...
زبان :عربي ، انگليسي ، فرانسه ، اردو ، اندونزي ، ترکي و ...
نشاني :

 http://www.al-hadj.com/

- شبکه خبر دانشجويي

شامل :اخبار دانشجويي ، فرهنگي و اجتماعي ، اقتصادي ، سياسي ، بين الملل ، ورزشي و ...
زبان : فارسي
نشاني :http://www.snn.ir/

- پايگاه اطلاع رساني فرهنگي شاهد

شامل :اخبار، پرسش و پاسخ ، انتشارات ، آثار هنري ، آثار صوتي و تصويري ، دفتر خاطرات ، حديث آزادگان ، اسناد شهدا و ايثار گران و ...
زبان : فارسي
نشاني :

www.navideshahed.com/

- پايگاه اطلاع‌رساني اسراء

شامل : اخبار ، پژوهش ، نماز در قرآن و احاديث ، نگارخانه ، ادبيات ، خاطره ها ، مسابقات و سرگرمي ، پرسش و پاسخ و ...
زبان : فارسي
نشاني :  http://www.salat.ir/
- سايت خبرگزاري کانون دانش آموزي
شامل:فرهنگي / هنري ، اجتماعي ، اقتصادي، علمي /آموزشي، ورزشي ، سياسي ، گزارش تصويري ، عمره دانش آموزي ، مراکز ، مراکز خارج از کشور و ...
نشاني:

 http://www.irpana.com/
http://www.irpana.ir/

- سايت نور پرتال
اولين پورتال فرهنگي اطلاع رساني استان اصفهان
نشاني: http://www.noorportal.net/

صی حجاب

 

لينك دوستان

همدردی دُرّ و صَدَف سیب معطر حجاب برتر بهار زندگی حجاب نیوز کیمیای غیرت برترین حجاب شمس توس حجاب اسلامي حجاب اسلامی ازدواج آسمانی منجی در ادیان بوستان حجاب دختران با حجاب فرهنگسرای اخلاق صدفی برای مروارید ویدئو کلیپهای حجاب دبیر خانه عفاف و حجاب پیوند آسمانی-جوانان وازدواج دفتر مطالعات و تحقيقات زنان سازمان جوانان خراسان شمالي سامانه آموزش الکترونیکی ازدواج جشنواره فرهنگی عفاف و حجاب وب گفتمان دینی استان گلستان مديريت حوزه هاي علميه خواهران پایگاه اطلاع رسانی تنظیم خانواده موسسه یاوران نماز شهرستان بابل سامانه تسهیلات قرض الحسنه ازدواج دومین جشنواره وبلاگ نویسی جوانان حوزه علميه خواهران قم (جامعه الزهرا) مدرسه علميه نرجس ( سلام الله عليها ) نخستين جشنواره "عفاف و حجاب" پایگاه اطلاع رسانی جشنواره بین‌المللی تولیدات رسانه ای عفاف و حجاب مسابقه وبلاگ نویسی " حجاب و عفاف "

علما و مراجع عظام تقلید

        


وبلاگ تخصصی حجاب وعفاف وازدواج-صدف حجاب